fbpx
اسلایدافغانستاندیدگاهگزارش

انتخابات الکترونیک از امکان‌سنجی تا خیال‌پردازی؛ این طرح چرا اجرایی نشد؟

خبرگزاری یاش: بحث استفاده و کاربرد تکنالوژی جدید در روند انتخابات، در سال‌های اخیر یکی از مباحث مهم و جدی در روند انتخابات در کشور است. این موضوع پس از انتخابات ریاست جمهوری سال ۱۳۹۳ که با اتهام تقلب گسترده همراه بود، جدی‌تر شد.

این بحث اخیرا پس از ادعاهایی مبنی بر عدم شفافیت و انجام تقلب در پروسه ثبت‌نام رأی‌دهندگان، یک‌بار دیگر بالا گرفت. احزاب و جریان‌های سیاسی با نامعتبر خواندن پروسه ثبت‌نام رأی‌دهندگان، خواستار ابطال این پروسه و انجام مجدد آن با استفاده از سیستم بایومیتریک هستند.

تنازع بر سر این مسئله باعث تقابل و رویارویی احزاب و جریان‌های سیاسی و کمیسیون مستقل انتخابات شده و روند انتخابات را نیز در برخی موارد مختل و یا با کندی روبه‌رو کرده است. احزاب سیاسی اخیرا شماری از دفاتر ولایتی کمیسیون مستقل انتخابات در برخی ولایات را مسدود کرده است.

کمیسیون انتخابات نیز هشدار داده اگر دفاتر این کمیسیون مسدود بماند، برگزاری انتخابات در ولایات مربوط و یا هم سراسر کشور با تأخیر روبه‌رو خواهد شد.

اکنون در حالی که نزاع بر سر استفاده یا عدم استفاده از تکنالوژی و نیز چگونگی شفافیت و اعتبار انتخابات میان دو طرف مطرح است، کمیسیون انتخابات اخیرا اعلام کرده که به دلیل کمبود وقت، استفاده از سیستم بایومتریک در روز انتخابات عملی نیست.

طرح استفاده از تکنالوژی در روند انتخابات در پی تجارب تلخ انتخابات ریاست جمهوری سال ۱۳۹۳ مطرح شد. اما با وجود بحث‌ها و ارائه طرح‌های متعدد در این زمینه، این بحث تاکنون به جایی نرسیده است.

کمیته امکان‌سنجی استفاده از تکنالوژی در روند انتخابات متشکل از متخصصان بین‌المللی و داخلی، پس از سه هفته کارش پایان یافت

کمیسیون ویژه اصلاح نظام انتخاباتی که مشخصا به هدف اصلاح سیستم انتخابات تشکیل شده بود، در کنار سایر موارد، ترتیب لیست رأی‌دهندگان را با استفاده از تکنالوژی و به صورت بایومتریک پیشنهاد کرده بود.

چرخش ۱۸۰ درجه‌ای کمیسیون انتخابات

قبل از ناکامی این طرح در اواخر سال ۱۳۹۶، کمیسیون مستقل انتخابات یکی از طرفداران جدی استقاده از تکنالوژی یا الکترونیک کردن انتخابات بود. این کمیسیون در اوایل سال ۱۳۹۶ این بحث را مطرح کرد و در حالی که شماری از نهادهای ناظر انتخاباتی نسبت به اجرا و موفقیت این طرح محتاطانه و با دلسردی نگاه می‌کردند، اما اعضای این کمیسیون در نشست‌های متعدد خبری از آن دفاع می‌کرد و بر اجرای آن اصرار می‌ورزید.

این کمیسیون خواستار الکترونیکی شدن تمامی مراحل انتخابات بود و به کمتر از آن قناعت نداشت.

وسیمه بادغیسی یکی از اعضای این کمیسیون در مصاحبه با رسانه‌ها (۱۵ حمل ۱۳۹۶) گفته بود: «کمیسیون مستقل انتخابات به این نظر رسیده است که از روش برقی ساختن استفاده کند. حکومت با ما در این مورد هماهنگ است و به احتمال قوی از این شیوه در افغانستان استفاده خواهد شد».

کمیته امکان‌سنجی

در همین زمان، حکومت و کمیسیون مستقل انتخابات «کمیته امکان‌سنجی انتخابات الکترونیک» را به هدف مطالعه امکان‌سنجی استفاده از تکنالوژی در روند انتخابات ایجاد کرد که در آن چهار متخصص امور انتخابات از اتحادیه اروپا، اندونیزیا، ملل متحد و تیفا- بنیاد انتخابات شفاف افغانستان حضور داشتند.

این کمیته پس از سه هفته کار و ارزیابی نقاط قوت و ضعف برگزاری انتخابات الکترونیک و کاربرد تکنالوژی، سرانجام در اواخر ماه حمل ۱۳۹۶ گزارش خود را با کمیسیون مستقل انتخابات شریک کرد.

احزاب سیاسی کشور خواستار استفاده از سیستم بایومتریک برای روند ثبت‌نام رأی‌دهندگان به منظور شفافیت در انتخابات هستند

صغرا سعادت، سخنگوی تیفا می‌‌گوید که بر اساس ارزیابی این کمیته، استفاده از تکنالوژی به جز پروسه رأی‌دهی، در سایر مراحل پیشنهاد شده بود. بحث‌ها در مورد الکترونیک کردن انتخابات در حالی جریان داشت که بودجه و امکانات مالی انتخابات هنوز معلوم نبود.

این گزارش بعدا با ریاست جمهوری شریک شد و بعد از ماه‌ها تأخیر سرانجام حکومت توافق کرد از شرکت‌های خارجی که قادر به فراهم‌آوری این تکنالوژی هستند، دعوت کرد تا در این مورد داوطلب شوند. از میان سیزده شرکت، تنها یک شرکت حاضر به همکاری شد که بعدا این شرکت هم به دلایلی معتبر شناخته نشد و رد گردید.

ناکامی طرح، مقصر کیست؟

کمیسیون مستقل انتخابات سرانجام در اوایل عقرب سال ۱۳۹۶ استفاده از تکنالوژی در پروسه انتخابات را «با توجه به شرایط فعلی و برخی ملحوظات» غیرعملی خواند و ثبت‌نام رأی‌دهندگان را با استفاده از تذکره تابعیت پیشنهاد کرد. اعضای این کمیسیون چندی بعد، نبود بودجه لازم و عدم حمایت جامعه بین‌المللی را از دلایل ناکامی این طرح یاد کردند.

نهادهای ناظر انتخاباتی در گام اول حکومت و در گام بعدی کمیسیون مستقل انتخابات را مسئول اصلی ناکامی این طرح می‌خوانند.

صغرا سعادت، سخنگوی تیفا معتقد است که «ظرفیت پایین کمیسیون انتخابات و همچنین عدم اراده جدی حکومت در این مورد، باعث شد هم فرصت زمانی و هم کمک‌های جامعه جهانی برای انتخابات از دست رود».

یوسف رشید، مسئول فیفا، نیز طرح کمیسیون انتخابات برای استفاده صد در صدی در روند انتخابات در آن زمان را خیال‌پردازانه و بدون برنامه‌ریزی می‌خواند. به گفته وی این طرح با توجه به شرایط اجتماعی کشور، عدم تمایل جامعه جهانی و بدون تجربه قبلی در آسیا، موفق نشد.

اکنون با توجه به فرصت یک‌ماهه تا انتخابات پارلمانی و با وجود بحث‌ها و ارائه طرح‌های متعدد در این زمینه، این بحث هنوز نه تنها به هیچ جایی نرسیده بلکه با گذشت سه سال وضعیت در همان‌جایی قرار دارد که قبلا بود.

غلام حسین الهام

برچسب ها

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

بستن