fbpx
اسلایدافغانستانبرگزیدهدیدگاهسیاستگزارش

هفده سال پس از حادثه ۱۱ سپتامبر؛ افغانستان میدان جنگ‌های نیابتی و ۲۰ گروه ترویستی

خبرگزاری یاش: جنگ و کارزاری که ائتلاف جهانی به رهبری آمریکا به هدف مبارزه با تروریزم در افغانستان آغاز کرد، امروز وارد هجدهمین سال خود می‌شود. طولانی‌ترین جنگ تاریخ آمریکا پس از جنگ ویتنام که هنوز پایانی برای آن تصور نمی‌توان کرد.

هفده سال پیش از امروز در ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱ میلادی، ۱۹ تن از اعضای القاعده چهار فروند هواپیمای تجاری-مسافربری را ربودند و سپس دو فروند آن را در فاصله‌های زمانی مختلف به برج‌های دو قلوی مرکز تجارت جهانی در شهر نیویورک کوبیدند. هواپیمای سوم به پنتاگون زده شد و چهارمی در نزدیکی شنکسویل، در ایالت پنسیلوانیا سرنگون شد.

در پی این حملات که آمریکا آنرا به گروه القاعده به رهبری اسامه بن لادن در افغانستان نسبت داد، به هدف مبارزه با تروریسم به افغانستان حمله و حاکمیت طالبان را از میان برداشت و فصل جدیدی در تاریخ سیاسی افغانستان گشوده شد.

اما پس از هفده سال، امروز افغانستان در کجا است و کارزار جهانی مبارزه با تروریسم در کشور به کجا رسیده است. برای بررسی موفقیت یا عدم موفقیت این جنگ، ناگزیر به وضعیت فعلی کشور و ره‌آوردهای این جنگ اشاره کرد.

بن‌بست و تشدید جنگ

ورود امریکا و متحدانش به افغانستان با شعار مبارزه با تروریزم به افغانستان، در آغاز امیدواری‌های زیادی خلق کرد. ائتلاف به رهبری آمریکا در آغاز موفق شد حاکمیت طالبان را ساقط و طی سالهای بعد بسیاری از رهبران این گروه به شمول اسامه بن لادن رهبر القاعده را نابود و یاهم دستگیر کند. اما با وجود وعده‌ها و انتظارات، این ائتلاف نه تنها به تأمین امنیت و نابودی تروریزم در افغانستان موفق نشده بل امروز وضعیت امنیتی این کشور بیش از هر زمان دیگر بحرانی است.

در آخرین مورد طالبان یک ماه پیش شهر غزنی را سقوط دادند

طالبان که پس از یازده سپتامبر تا حدی زیاد شکست خورده بودند، اکنون قدرتمندتر از هر وقت دیگر در برابر حکومت می‌جنگند و حدود نیمی از جغرافیای کشور را در اختیار دارند. این گروه در حال حاضر چندین (بیش از ده) ولسوالی را در اختیار کامل دارند و در سالها و ماه‌های اخیر بارها با حمله بر مراکز شماری از ولایات، برای چندین ساعت و حتا چندین روز کنترول آن‌ها را به دست گرفتند.

حضور بیش از ۲۰ گروه تروریستی

در کنار تشدید و گسترش دامنه جنگ، گروه‌های مخالف مسلح دولت به لحاظ تعدد و شمار نیرو نیز بیشتر شده است. بر اساس گفته‌های مقام‌های حکومت افغانستان، در حال حاضر به شمول طالبان و گروه موسوم به داعش ۲۰ گروه تروریستی با نیروهای امنیتی کشور در حال جنگ‌اند. این گروه‌ها شامل گروه‌های تروریستی بین‌المللی شامل القاعده، تروریستان منطقه‌ای شامل گروه‌هایی از کشورهای چچن، ازبکستان، تاجیکستان و کشورهای عربی، گروه‌های تروریستی پاکستانی شامل لشکر طیبه، جیش محمد، لشکر جهنگوی و طالبان پاکستانی و شبکه حقانی و طالبان افغان نیز از گروه‌های تروریستی داخلی مخالف دولت است.

افزون بر گروه‌های فوق، گروه داعش نیز از سه سال به این طرف در بخش‌هایی از شرق و شمال کشور فعالیت دارند و تاکنون بیشترین و مرگبارترین حملات انفجاری و انتحاری را به خصوص در پایتخت کشور انجام داده است.

پیمان امنیتی و راهبردهای نظامی

جنگ و ناامنی در کشور در حالی به بدترین وضعیت خود رسیده که دولت آمریکا در سال ۲۰۱۴م با امضای پیمان امنیتی درازمدت با افغانستان، بیش از پیش به تأمین امنیت در این کشور متعهد شده است.

مقام‌های افغان و امریکایی در سال ۲۰۱۴ پیمان امنیتی به امضا رساندند

 از سویی هم با روی کار آمدن اداره جدید در آمریکا، دونالد ترامپ رئیس جمهور فعلی تا کنون دو استراتیژی جدید را (یکی در آغاز دوره ریاست جمهوری و دومی را در آغاز سال ۲۰۱۸م) برای افغانستان و جنوب آسیا اعلام کرده که پیروزی در جنگ، نابودی القاعده و مهار قدرت طالبان و فشار بر پاکستان برای دست کشیدن از حمایت گروه‌های درگیر جنگ با دولت افغانستان از اهداف این دو استراتژی است.

اما با توجه به وضعیت فعلی جنگ در کشور، به نظر می‌رسد که نه اعلام این استراتژی‌ها، نه امضای پیمان امنیتی و نه هم حضور هزاران سرباز خارجی در کشور، کمک چندانی به کاهش جنگ نکرده است.

شمار نیروهای خارجی که در سال ۲۰۰۹م به بیشترین حد خود یعنی ۱۴۰ هزار سرباز می‌رسید، در سال ۲۰۱۴م با انتقال مسئولیت‌های امنیتی به نیروهای داخلی به حدود یازده هزار و هشت‌صد تن کاهش یافت و در حال حاضر به حدود پانزده هزار سرباز می‎رسد.

تجهیز و تمویل نیروهای امنیتی

در کنار توسعه و دولت‌سازی، توانمندسازی نیروهای امنیتی افغانستان یکی از تعهدات اصلی جامعه جهانی به خصوص آمریکا بعد از حمله به این کشور بود.

در حال حاضر افغانستان هرچند دارای نیروی امنیتی ۳۵۰ هزار نفری (حدود ۱۹۰ هزار سرباز ارتش و ۱۶۰ هزار پولیس) است، اما از دید آگاهان نظامی این نیروها هم از نگاه امکانات و تجهیزات نظامی و هم به لحاظ آموزش در حد مطلوبی نیست.

جاوید کوهستانی معتقد است که ارتش و نیروهای امنیتی افغانستان بعد از هفده سال و با وجود تعهدات جامعه جهانی، نه تنها آموزش و تجهیزات لازم را به‌دست نیاورده‌اند بل در مقایسه با ارتش قبلی افغانستان(دوران حکومت نجیب) به مراتب ضعیف‌تر و ناتوان‌تر است.

قوای هوایی افغانستان هنوز با سیستم دفاع هوایی و رادار مجهز نیست.

قوای هوایی هرچند در حال حاضر حدود یکصد بال طیارات مختلف نظامی و ترانسپورتی (بر اساس گزارش سیگار یا اداره بازرسی آمریکا برای بازسازی افغانستان در سال ۲۰۱۶م ۱۱ فروند هلی‌کوپتر ۳۵ MI-، ۵۲ فروند هلیکوپتر MI-17، ۱۶ فروند هلی‌کوپتر MD-530، ۲۶  هواپیمای C-208 و چهار فروند هواپیمایC-130 ) در اختیار دارند. اما با این حال به باور آگاهان نظامی، قوایی هوایی افغانستان هنوز از داشتن سیستم دفاع هوایی و رادار که نقش اساسی در تأمین امنیت و قابلیت دفاعی این نیروها دارند، بی‌بهره‌اند.

هزینه انسانی و مالی هفده سال جنگ

هفده سال جنگ در افغانستان برای امریکا و متحدانش و همچنان برای افغانستان هزینه‌های گزاف مالی و انسانی داشته است. براساس گزارش‌های منتشر شده، جنگ افغانستان برای امریکا بیش از «یک تریلیون دالر» هزینه مالی داشته است. از میان این مبلغ، تنها ۱۰۴ میلیارد آن برای بازسازی افغانستان به مصرف رسیده و ۷۶ میلیارد دالر هم برای فراهم‌سازی جنگ‌افزار، وسایل ارتباطی و تجهیزات نظامی به نیروهای افغانستان هزینه شده است.

افزون بر هزینه مالی، این جنگ تلفات انسانی سنگینی نیز برای طرف‌های درگیر به خصوص مردم ملکی به همراه داشته است. هرچند آمار دقیقی از تلفات طرف‌های درگیر جنگ به خصوص نیروهای امنیتی کشور در دست نیست اما براساس گزارش شبکه تلویزیونی سی‌ان‌ان، از سال ۲۰۰۱ تا ۲۰۱۶ میلادی در مجموع ۱۱۱ هزار و ۴۴۲ تن کشته شده‌اند. از این میان ۴۲ هزار و ۱۰۰ جنگجوی طالب و دیگر گروه‌های شورشی، ۳۱ هزار و ۴۱۹ غیرنظامی افغان، ۳۰ هزار و ۴۷۰ سرباز و پولیس افغان، ۳ هزار و ۹۴۶ پیمان‌کار، کارمندان نهادهای بشردوستانه و خبرنگار کشته شده‌اند.

در حمله داعش بر مرکز آموزشی موعود در غرب کابل دست‌کم ۴۸ تن کشته و ۶۷ تن دیگر زخمی شدند.

بیشترین رقم تلفات ملکی و نظامی در افغانستان پس از سال ۲۰۱۴م و با شدت گرفتن درگیری‌ها در این کشور است.

تنها در سال ۲۰۱۷م/۱۳۹۶ش بیش از ده هزار غیرنظامی (۳۴۳۸ کشته و ۷۰۱۵ زخمی) قربانی حملات انتحاری و انفجاری یا منازعات مسلحانه شده‌اند. همین‌طور بر اساس گزارش سیگار که در اول سال ۲۰۱۷ منتشر شد تنها در این اداره در گزارش تازه خود نوشته که از اول جنوری تا ۱۲ نوامبر ۲۰۱۶م ۶۷۸۵ نفر از نیروهای امنیتی افغانستان کشته و ۱۱۷۷۷ نفر دیگر زخمی شدند.

دستاوردها و آینده جنگ

هرچند هنوز چشم‌انداز روشنی از پایان طولانی‌ترین جنگ تاریخ امریکا وجود ندارد اما افغانستان در هفده سال اخیر، دستاوردهای بسیاری نیز داشته است. تشکیل دولت انتخابی، اردو و پولیس، آزادی‌های نسبی مدنی و شهروندی، گشایش نهادهای تعلیمی و تحصیلی، بازسازی و احداث شماری از پروژه‌های اقتصادی از جمله این دستاوردهاست.

اما هنوز چشم‌انداز روشنی برای افغانستان و شهروندان این کشور وجود ندارد. هنوز هم جنگ و ناامنی بر زندگی شهروندان افغان سایه افکنده و علاوه بر آن مشکلات اقتصادی نیز بر سختی‌های زندگی در این کشور افزوده است. افزایش میزان فقر و بیکاری تا ۵۰ درصد و مصئون نبودن جان افراد به عنوان اساسی‌ترین حق بشری، از ناکامی‌های این جنگ است.

غلام حسین الهام

برچسپ

خبر های مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

بستن