fbpx
اسلایدافغانستانفرهنگگزارشمصاحبه

میراث‌های فرهنگی ناملموس کشور در حال نابودی است

خبرگزای یاش:‌ ظاهر نمودهای فرهنگی و تمدنی در ساختمان‌ها، آبدات تاریخی و بناهای تمدنی تبارز می‌کند. آنچه به این ساختمان و نمادهای تمدنی امکان ظهور و بروز می‌دهد و بستر، زمینه و زمانه‌ای تحقق آن را فراهم می‌کند، میراث فرهنگی ناملموس است.

موضوعی که تاکنون در افغانستان مغفول واقع شده و کم توجهی به این امر مهم، امکان بازتولید نمادهای فرهنگی و تمدنی را در تگنا قرار داده است.

هفته گذشته، موسسه تحقیقاتی جهانی میراث‌های فرهنگی ناملموس آسیا پاسفیک (IRCII) نشستی را در مورد بررسی وضعیت میراث‌های فرهنگی ناملموس کشور و بازتولید آن در شهر توکیو پایتخت جاپان برگزار کرد.

نمایندگانی از ولایت‌های بامیان، بلخ و وزارت اطلاعات و فرهنگ در این نشست حضور یافتند و از وضعیت میراث‌های فرهنگی ناملموس این دو ولایت گزارش دادند.

موسسه (IRCII) اعلام آمادگی کرده که روند شناسایی و بررسی میراث‌های فرهنگی ناملموس در معرض خطر نابودی ولایت‌های بامیان و بلخ را به زودی آغاز می‌کند و پس از فهرست بندی میراث‌های آسیب پذیر،  برنامه‌هایی را نیز برای حفظ، مراقبت و بازتولید این میراث‌ها روی‌دست خواهد گرفت.

سیمینار حفظ میراث‌های فرهنگی ناملموس در جاپان

سید احمدحسین احمدپور، سرپرست ریاست اطلاعات و فرهنگ بامیان که در این سیمینار شرکت کرده بود به خبرگزاری یاش در مورد گفت: «هدف نخست این نشست معرفی میراث‌های فرهنگی ناملموس بود و به‌زودی فهرست میراث‌های فرهنگی ناملموس در معرض خطر نابودی، تهیه می‌شود. موسسه تحقیقاتی جهانی میراث‌های فرهنگی ناملموس آسیا پاسفیک اعلام آمادگی کرده که برای احیای این میراث‌ها کار کند.»

در سال‌های اخیر و با گذشت زمان بخشی از میراث‌های فرهنگی ولایت بامیان تخریب شده و یا در حال نابودی قرار دارد. اما میراث‌های فرهنگی ناملموس این ولایت نیز از گزند حوادث در امان نمانده و بخش عمده آن با خطر نابودی، تغییر فرم و ماهیت قرار دارد.

به گفته رئیس اطلاعات و فرهنگ ولایت بامیان، کار سروی و شناسایی میراث‌های فرهنگی ناملموس قبلا در بامیان آغاز شده بود، اما برای شناسایی آن بسنده نبوده و در این زمینه نیاز به تحقیق همه‌جانبه و کاوش‌های اساسی است.

وی افزود که قسمت عمده‌ای از میراث‌های فرهنگی ناملموس بامیان با خطر نابودی و یا تغییر شکل و فرم روبرو بوده و اصالت آن‌ها در حال فراموشی است.

او با اشاره به هنر مجسمه‌سازی به عنوان یکی از میراث‌های فرهنگی بامیان که پیشینه‌ طولانی تاریخی دارد و موجودیت بودای بامیان این مسئله را به خوبی ثابت می‌کند، گفت که امروزه این هنر در بامیان فراموش شده و این میراث فرهنگی به نسل های بعدی انتقال پیدا نکرده است.  

سید احمدحسین احمدپور، سرپرست ریاست اطلاعات و فرهنگ بامیان

 آقای احمدپور افزود: «با توجه به تاریخ و موجودیت مجسمه‌های تاریخی بودا گفته می‌توانیم که هنر مجسمه‌سازی در بامیان مروج بوده و اکنون ما این هنر را در بامیان نداریم و نیاز به احیای مجدد دارد.»

مقوله «میراث‌های فرهنگی ناملموس» بیشتر ناظر به فرایند امکان تولید و خلق نمادهای فرهنگی و تمدنی است؛ همان‌گونه که میراث فرهنگی ملموس از نسلی به نسل دیگر انتقال می‌یابد، میراث‌های فرهنگی ناملموس نیز متعلق به همه نسل‌ها بوده و فرایند انتقال از یک دوره تاریخی به دوره‌های دیگر را، با تغییر و تحول می‌پیماید.

کنوانسیون ۲۰۰۳ یونسکو برای پاسداری از میراث فرهنگی ناملموس، در تعریف این مقوله، آورده: «میراث فرهنگی ناملموس به معنای رسوم، بازنمایی‌ها، تجلیات، دانش‌ها، مهارت‌ها، و نیز ابزارها، اشیاء، دست‌ساخته‌ها، و فضاهای فرهنگی مرتبط با آن‌ها است که جوامع، گروه‌ها، و در بعضی از موارد، افراد به عنوان بخشی از میراث فرهنگی خود می‌شناسند.»

از این نوع میراث‌های فرهنگی در بامیان می‌توان از لباس‌های محلی، مراسم عنعنوی عید، هنرهای نمایشی، بزکشی، رقص، موسیقی، مجسمه‌سازی و… نامبرد که شماری زیادی آن‌ها به صورت کامل نابود شده و یا در حال نابودی است.

مرمت آثار باستانی و بازسازی بودای بامیان به کجا رسیده است؟

 آبدات تاریخی و میراث‌های فرهنگی نماد‌های تمدنی ملت‌ها است. بامیان در مرکز کشور، از نظر کثرت و قدمت میراث‌های فرهنگی، آثار باستانی و هنری غنی و سرشار است. هشت آبده تاریخی در این ولایت به‌عنوان میراث فرهنگی جهان ثبت یونسکو، سازمان علمی و فرهنگی ملل متحد می‌باشد.

یکی از تندیس‌های بودا که از مس عینک ولایت لوگر پیدا شده است

گروه طالبان هفده سال پیش در یک اقدام فرهنگ ستیزانه، پیکر‌های بودای بامیان را نابود کرد. پس از تشکیل حکومت جدید، همه ساله‌ نشست‌های گونانون پیرامون آغاز مرمت و بازسازی میراث‌های فرهنگی بامیان به خصوص بودا، در داخل و خارج کشور برگزار شده است.

دو سال قبل «۱۳مین نشست متخصصان امور حفاظت از میراث‌های فرهنگی بامیان» در شهر مونش آلمان برگزار شد. در  این نشست روی مرمت بسیاری از آثار باستانی بامیان از جمله بازسازی یکی از تندیس‌های بودا توافق شده بود.

تاکنون نهاد‌ها و موسسات فرهنگی جهانی متعدد، طرح‌های‌شان را برای مرمت و بازسازی بودای بامیان پیشکش کرده و برای تمویل آن نیز داوطلب شده است، اما هنوز عملا این روند آغاز نشده و رواق‌های تندیس بودای بامیان خالی و بلکه در حال تخریب شدن است.

با این وجود، موضوع بازسازی بودای بامیان در حالت تعلیق قرار دارد و هنوز معلوم نیست که این روند چه زمانی و با چه طرح و کارشیوه‌ای آغاز خواهد شد.

آقای احمدپور در این مورد گفت که حکومت طرح واضح و برنامه جدی برای حفظ و مراقبت از آثار باستانی در بامیان ندارد. در حالی که تغییرات جوی و شرایط جغرافیایی روند تخریب و انهدام میراث‌های فرهنگی بامیان را سرعت بخشیده است.

علی‌شاه حقمل

برچسب ها

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

بستن