fbpx
اسلایدافغانستاندیدگاهسیاستمصاحبه

اصلاحات نافرجام و چشم انداز مبهم انتخابات پیش‌رو

خبرگزاری یاش: با نزدیک شدن تاریخ برگزاری انتخابات پارلمانی و شوراهای ولسوالی در ۲۸ میزان، ابهام، پیچیدگی و نگرانی‌ها نسبت به چگونگی این انتخابات نیز با گذشت زمان بیشتر می‌شود.

در پی درخواست شماری از احزاب سیاسی برای تغییر سیستم انتخابات و نیز ابطال پروسه ثبت نام رأی‌دهندگان، به تازگی شورای امنیت سازمان ملل نیز به برگزاری انتخابات آزاد و شفاف تاکید کرده است. موضوعی که به نحوی نشان‌دهنده نگرانی آنها از تکرار اشتباهات انتخابات گذشته است.

اتهامات و انتقادها مبنی بر شفاف نبودن پروسه های انتخابات و ضعف و ناتوانی کمیسیون مستقل انتخابات در برخی موارد، بیش از پیش به بی‌اعتمادی‌ مردم به این پروسه دامن زده است. اما ریشه این مشکلات و نگرانی‌ها در کجاست؟ برای بررسی بیشتر این موضوع با علی امیری یکی از اعضای کمیسیون ویژه اصلاحات انتخاباتی که در پی بحران انتخابات ۹۳ ایجاد شده بود، گفت‌وگو کردیم.

بررسی و کار روی چگونگی حوزه‌های انتخاباتی، تغییر سیستم انتخاباتی و تشکیلات کمیسیون‌های انتخابات از مسائل پیشروی کمیسیون ویژه اصلاحات انتخاباتی بود. آقای امیری تغییر سیستم انتخابات و ترتیب لیست رأی‌دهندگان بر اساس تکنالوژی یا بایو متریک را از مهمترین کارهای این کمیسیون می‌خواند که اگر به‌درستی و مطابق پیشنهاد این کمیسیون انجام می‌شد، می‌توانست اصلاحات لازم را به همراه آورد.

سیستم چند بعدی و مشارکت احزاب

شاید یکی از مهمترین مسائلی که پشت وضعیت موجود نهفته است، اصلاحات نافرجام نظام انتخاباتی است. موارد اصلاحی که کمیسیون ویژه اصلاح نظام انتخاباتی سه سال پیش بعد از پنج ماه کار فشرده و جدی، در دو مرحله (در دو بسته) به حکومت پیشنهاد کرد، اما تنها روی کاغذ ماند و اجرایی نشد.

کمیسیون ویژه اصلاحات انتخاباتی بعد از ۵ ماه به کارش پایان داد.

کمیسیون ویژه برای اصلاح انتخابات، بعد از مطالعات گسترده و بررسی نظام‌ها و سیستم‌های انتخاباتی برخی کشورها و با در نظرداشت نظریات متخصصان بین‎المللی، بالاخره «نظام انتخاباتی چندبُعدی یاMulti-Dimensional Representation System »را به حکومت پیشنهاد کرد. سیستم تناسبی یا چند بعدی، نقطه مقابل سیستم SNTV یا رأی واحد غیر قابل انتقال است که به احزاب و ائتلاف‌ها فرصت و سهم بیشتری برای بدست آوردن کرسی‌های پارلمان می‌دهد.

در دو انتخابات پارلمانی قبلی، سیستم رأی واحد غیر قابل انتقال مورد استفاده بوده که به گفته علی امیری، به دلیل ناکارآمدی لازم این سیستم، در انتخاباتی پارلمانی اول ۳۸ و در انتخابات دوم تنها ۳۷ درصد آرای استعمال شده، به کرسی تبدیل شده و باقی آراء ضایع شده است که با این حساب، پارلمان موجود تنها نماینده ۲۵ درصد مردم افغانستان است.

آقای امیری سیستم SNTV را با توجه به شرایط فعلی کشور غیر پاسخگو، ضایع کننده رأی، تضعیف کننده احزاب و در نهایت بازدارنده رشد دیموکراسی در کشور می‌خواند.

او در مقابل سیستم انتخاباتی NDR یا چند بعدی را به حال کشور مناسب می‌خواند و معتقد است که در این سیستم به دلیل فرصت و سهم دادن احزاب و ائتلاف‌ها، میزان نظارت از انتخابات بلند و احتمال تبدیل آراء به کرسی بیشتر است.

آقای امیری تأکید می‌کند اگر به احزاب سهم و فرصت حضور در انتخابات را ندهیم، آنها همچنان ضعیف خواهند ماند و هیچگاهی رشد نخواهند کرد. به باور وی برعکس، پارلمانی که بر احزاب و ائتلاف‌ها شکل گیرد، توانایی و شفافیت عملکرد آن بیشتر خواهد بود و به جای افراد، سران ائتلاف‌ها طرف تصمیم‌گیری یا توافق خواهند بود.

آقای امیری می‌گوید که این سیستم به رغم پیشنهاد و تأکید کمیسیون ویژه اصلاح نظام انتخاباتی، اما به دلیل بدبینی عد‌ه‌ای و نبود اراده سیاسی حکومت، تطبیق نشده است.

استفاده از تکنالوژی در ثبت‌نام رأی‌دهندگان

ترتیب لیست رأی‌دهندگان که برای نخستین بار در پروسه انتخابات انجام می‌شود، یکی از امیدهای بزرگ برای تضمین شفافیت انتخابات بود. اما این امید اکنون به دلیل گزارش‌ها مبنی بر وجود تقلب و عدم شفافیت در این پروسه، به یأس تبدیل شده است.

ثبت‌نام رأی‌دهندگان با استفاده از تذکره تابعیت انجام شد.

علی امیری از اعضای کمیسیون ویژه اصلاح نظام انتخاباتی می‌گوید که بر اساس پیشنهاد این کمیسیون، ترتیب لیست رأی‌دهندگان می‌بایستی با استفاده از تکنالوژی و به صورت بایو متریک انجام می‌شد. اما خلاف پیشنهاد این کمیسیون، ثبت نام رأی‌دهندگان بر اساس تذکره‌های تابعیت صورت گرفته که به دلیل وجود تذکره‌های متعدد نزد افراد و نیز نبود سیستم نظارتی معتبر، شفافیت این پروسه را با سوال روبرو کرده است.

آقای امیری تأکید می‌کند که هزینه استفاده از تکنالوژی به مراتب از مصارف صورت گرفته برای این پروسه تاکنون، کمتر می‎بود. وی تأکید می‌کند که هیچ یک از موارد اصلاحی پیشنهادی این کمیسیون از جمله تغییر سیستم انتخابات و مشارکت احزاب سیاسی، برای انتخابات پیش‎رو اجرایی نشده است. به گفته وی ترتیب لیست رأی‌دهندگان هرچند در ظاهر قرار است انجام شود، اما به دلیل عدم استفاده از تکنالوژی، اعتبار لازم را ندارد.

آقای امیری در مورد توانایی و استقلالیت کمیسیون‌های انتخاباتی به‌خصوص کمیسیون مستقل انتخابات نیز خیلی خوشبین نیست. وی می‌گوید هرچند افراد جدید در این کمیسیون‌ آمدند اما این کمیسیون به گفته وی فوق‌العاده غیر حرفه‌ای و از نگاه سیاسی وابسته به حکومت است که به برکناری شماری از اعضا و مدیران این کمیسیون به خوبی به آن دلالت دارد.

نبود اراده سیاسی، باعث ناکامی اصلاحات

علی امیر ضعف و نبود اراده سیاسی لازم در حکومت را از دلایل ناکامی اصلاحات در نظام انتخاباتی می‌خواند. به گفته وی هرچند در آغاز رهبران حکومت وحدت ملی با تشکیل این کمیسیون، از آنها حمایت کردند و وعده  تطبیق اصلاحات را دادند، اما در فرجام به آنها بی‌توجهی کردند.

ریاست اجرائیه که از مدعیان اصلی اصلاحات اساسی در کشور به خصوص نظام انتخابات بود نیز به نظر می‌رسد که در این زمینه بی‌تفاوت بوده است. با توجه به ادعاهای عبدالله عبدالله مبنی بر تقلب گسترده در انتخابات ریاست جمهوری سال ۹۳، هرچند انتظار می‌رفت که وی از بسته‌های پیشنهادی این کمیسیون حمایت بیشتر می‌کرد، اما آن‌گونه که آقای امیری می‌گوید این بخش حکومت نیز نسبت به موارد پیشنهادی، به هردلیلی بی تفاوت بوده است.

آقای امیری می‌گوید که با تجدید و تعدیل قانون انتخابات تا ۳۰ درصد، تغییرات در کمیسیون مستقل انتخابات ایجاد شد اما این تغییرات ظاهری و سطحی است.

آقای امیری همچنین می‌گوید که جامعه جهانی نیز در مورد مشارکت احزاب سیاسی نه تنها نظر مثبتی نداشت، بل به نحوی از آنها هراس داشت و به همین دلیل احزاب سیاسی مانند گذشته در حاشیه است.

غلام حسین الهام

برچسپ

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

بستن