fbpx
اسلایدافغانستانبرگزیدهدیدگاهگزارش

فاجعه ۲ اسد دهمزنگ؛ جنبش روشنایی بعد از دو سال در کجای راه است؟

خبرگزاری یاش: امروز سه‌شنبه، برابر است با دومین سالگرد تظاهرات خونین جنبش روشنایی در ۲ اسد سال سیزده نود و پنج. حوالی ساعت ۲ بعد از ظهر این روز، معترضان هوادار جنبش روشنایی بعد از توقف اجباری در میدان دهمزنگ کابل، در گرمای یک روز تابستانی روی جاده داغ، تکه‌ای با رنگ پرچم بزرگ افغانستان را میان خود و آفتاب حایل کرده بودند؛ آنان که به امید تحقق عدالت، به برپایی خیمه‌های تحصن برای یک اعتراض نامحدود می‌اندیشیدند، وقوع دو انفجار انتحاری در بین آن‌ها، فاجعه آفرید.

در این حادثه که به صورت فوری به گروه موسوم به داعش نسبت داده شد، دست کم ۸۶ تن از معترضان هوادار جنبش روشنایی که اکثرا جوان و تحصیل‌کرده بودند کشته و بیش از ۴۰۰ تن دیگر زخمی شدند.

این حادثه به دلیل حمله بر یک حرکت مدنی و مردمی که با شعارهای عدالت و رفع تبعیض به میدان آمده بودند، در نوع خود بی‌پیشنه و تکان‌دهنده بود. حادثه‌ای که واکنش‌های گسترده داخلی و بین‌المللی را در پی داشت و اعضای رهبری جنبش روشنایی صراحتا حکومت و نهادهای امنیتی را به ضعف و بی‌توجهی برای تامین امنیت معترضان متهم کردند.

این حادثه نه تنها جنبش روشنایی را متوقف کرد بل انتقادها و اتهاماتی بر اعضای رهبری این جنبش بخاطر سازماندهی این تظاهرات و بی‌توجهی به تهدیدات امنیتی، نیز وارد کرد.

حمله بر معترضان هوادار جنبش روشنایی در دهمزنگ- دوم اسد.

اشرف غنی رئیس جمهور هرچند با تشکیل کمیسیون حقیقت یاب، وعده بررسی این رویداد را داد اما با وجود تشکیل این کمیسیون به رهبری فرید حمیدی دادستان کل، تاکنون که دو سال از آن حادثه می‌گذرد، حقیقت آن به مردم اعلام نشده است.

جنبش روشنایی نمرده است

اکنون بعد از دوسال از حادثه دوم اسد در دهمزنگ، به ظاهر نه از جنبش روشنایی و نه از دادخواهی آن، برای خط برق ۵۰۰ کیلوولت ترکمنستان خبر چندانی نیست. اما اعضای رهبری این جنبش می‌گویند که مبارزه آن‌ها برای تحقق عدالت و رفع تبعیض که از داعیه‌های اصلی این جنبش است همچنان ادامه خواهد یافت.

داوود ناجی از اعضای رهبری این جنبش در صحبت با خبرگزاری یاش تاکید کرد که: « خواسته جنبش روشنایی مبنی بر عبور خط برق ۵۰۰ کیلوولت از مسیر اصلی آن (بامیان) همچنان پا برجاست و جنبش تحت هیچ شرایطی از این خواست خود کوتاه نخواهد آمد».

آقای ناجی می‌گوید رسیدن به این هدف و در کل مبارزات عدالت‌خواهی، شاید مستلزم پیمودن راه درازی باشد، اما دیر یا زود به آن خواهند رسید. وی حادثه دوم اسد در دهمزنگ شهر کابل را ضایعه جبران ناپذیر برای مردم افغانستان و به خصوص هوادران جنبش روشنایی توصیف کرد که در آن دست کم ۸۶ تن اکثرا جوانان تحصیل‌ کرده کشته شدند.

داوود ناجی از اعضای رهبری جنبش روشنایی

آقای ناجی این حادثه را هنوز مشکوک و نیازمند بررسی دقیق و عادلانه از سوی نهادهای بی‌طرف بین‌المللی می‌داند. وی می‌گوید که برای دادخواهی و روشن شدن زوایای تاریک این حادثه، به دادگاه بین‌المللی جرایم که از یک سال پیش در افغانستان نیز کارش را آغاز کرده، شکایت ثبت کرده‌اند.

وی همچنین می‌گوید که براساس گزارش بانک جهانی «بخش رسیدگی به شکایات» به آنها، کار پروژه این خط برق، از مسیر سالنگ نیز در حال حاضر متوقف است. زیرا بر اساس نورم‌‌های بین‌المللی، این بانک پروژه‌هایی که با منازعات اجتماعی همراه است را تمویل نمی‌کند.

ناکامی جنبش‌های عدالت‌خواهی در کشور

جنبش تبسم در خزان سال ۱۳۹۴ و جنبش روشنایی از بزرگترین جنبش‌های عدالت‌خواهی در هفده سال اخیر در کشور است. این جنبش‌ها هرچند به لحاظ ترکیب جمعیتی اکثرا از هزاره‌ها متشکل بود، اما در مقیاس خیلی کمتر چهره‌های سیاسی و فعالان مدنی سایر اقوام نیز در تظاهرات‌های آن حضور داشتند.

یک سال بعد جنبش موسوم به رستاخیز تغییر با ظاهر قومی متفاوت‌تری، در اعتراض و دادخواهی برای قربانیان انفجار مرگبار چهارراهی زنبق در جوزا ۱۳۹۶ شکل گرفت. اما نه جنبش‌های تبسم و روشنایی و نه رستاخیر تغییر، آن‌گونه که باید، به خواست‌های خود نرسیدند و به تعبیر دیگر، باعث تغییر وضعیتی که برای آن اعتراض کردند، نشدند.

جواد سلطانی استاد دانشگاه و جامعه شناس

 جامعه شناسان دلایل متعدد از جمله برخورد قومی با فجایع و رویدادها و نیز بیگانگی دستگاه قدرت با رفتارهای مدنی در کشور را پشت این مسئله می‌دانند. به باور آنها مادامی که مردم و شهروندان یک کشور، عدالت را محور قرار ندهند و فجایع را با منافع قومی خود تفسیر کنند، عدالت و جنبش‌های عدالت خواهی در آن‌جا پیروز نخواهد شد.

جواد سلطانی استاد دانشگاه و جامعه شناس می‌گوید: «تقلیل و فروکاستن یک آرمان انسانی به آرمان قومی و مخدوش کردن پیام و خواست اعتراض‌های مدنی، یکی از ابزارهای سرکوب در دست حکومت است». وی می‌گوید به دلیل سرشت بدوی و خشونت‌آمیز قدرت در کشور، جنبش‌های مدنی همواره سرکوب می‌شود. به باور وی اعتراضات مدنی در جامعه‌ای موفق است که فرهنگ سیاسی و عمومی آن‌ها با حرکت‌های مدنی آشنا باشد.

جنبش روشنایی چه می‌خواست؟

جنبش روشنایی در اعتراض به تصمیم حکومت مبنی بر تغییر مسیر برق وارداتی ترکمنستان از بامیان به سالنگ، شکل گرفت و به راه افتاد. این خط برق بر اساس ارزیابی و فیصله شرکت آلمانی فیشنر می بایست از مسیر بامیان- میدان وردک عبور می‌کرد، اما حکومت در نشست کابینه در ۱۱ ثور ۱۳۹۵، به عوض بامیان، مسیر سالنگ را برگزید.

محل دفن قربانیان جنبش روشنایی در غرب کابل

تصمیمی که از دید معترضان، تبعیض‌آمیز تلقی شد و منجر به شکل گیری جنبش روشنایی گردید. خواست‌ها و مطالبات جنبش روشنایی آن‌گونه که از نامش پیداست، کاملا واضح و مشخص بود. لغو فیصله کابینه و عبور «خط برق توتاپ» از مسیر اصلی آن بامیان که به باور معترضان هم تأییده شده شرکت فیشنر است و هم به لحاظ تهدیدات امنیتی و حوادث طبیعی مسیر امن و مطمئن به حساب می‌آید.

این جنبش علاوه بر دو تظاهرات بزرگ در شهر کابل که اولی در ۲۷ ثور که در نوع خود بزرگترین تظاهرات و مسالمت آمیز برگزار شد، و دومی تظاهرات خونین ۲ اسد، همزمان در این مدت در چند ولایت دیگر نیز راهپیمایی‌هایی برگزار شد.

پس از حادثه ۲ اسد، برگزاری تظاهرات و راهپیمایی به دلیل تهدیدات امنیتی عملا از مردم گرفته شد، اما هواداران این جنبش در بیرون از کشور با استفاده از هرفرصتی، تظاهرات‌هایی در شهرها و کشورهای مختلف علیه حکومت و رهبران حکومت وحدت ملی برگزار کردند.

غلام حسین الهام

برچسب ها

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

بستن