fbpx
اسلایدافغانستاندیدگاهگزارش

علی‌محمد زهما مورخ و جامعه‌شناس کشور درگذشت

خبرگزاری یاش: پروفیسور علی‌محمد زهما مورخ، جامعه شناس، مترجم و ادیب سرشناس کشور به عمر ۹۶ سالگی دور از زادگاهش، در ویانای اتریش درگذشت.

علی‌محمد زهما، در سال ۱۹۲۷خورشیدی در قندهار زاده شد. گفته می‌شود خانواده او در زمان عبدالرحمان از ارزگان به قندهار تعبید شده بود. آقای زهما آموزش ابتدایی را در قندهار و ثانوی را در لیسه حبییه در کابل آموخت و پس از آن به دانشکده زبان و ادبیات دانشگاه کابل راه یافت.

آقای زهما پس از فراغت از دانشگاه، در وزارت معارف شامل وظفیه شد. در سال ۱۹۵۵ آقای زهما برای ادامه تحصیل به لندن رفت. او، در سال  ۱۹۷۲ دوباره به کشور بازگشت و به حیث استاد تاریخ و ادبیات فارسی در دانشکده زبان و ادبیات دانشگاه کابل به تدریس پرداخت.

 آقای زهما برای مدتی در دانشگاه پکن نیز برای تدریس رفته بود و بعد از بازگشت، به دلیل آن‌چه از آن به عنوان«دسایس و بد اندیشی‌ها» نامبرده می‎شود، اجازه تدریس در دانشگاه کابل را نیافت.

 وی، در سال ۱۹۷۹ عضویت اکادمی علوم کشور را نیز به دست آورد و پس از یک‌ماه‌‌ونیم عضویت در این اکادمی، زندانی شد و نزدیک به یک سال در زندان باقی ماند. هرچند او پس از رهایی برای پنج سال دیگر به حیث مشاور اکادمی علوم کار کرد، اما سرانجام در سال ۱۹۸۵ کشور را ترک کرد و در شهر ویانای اترش اقامت گزید و تا پایان عمر در آن‌جا باقی ماند.

شماری از فرهنگیان، مرگ علی‌محمد زهما را برای جامعه فرهنگی کشور یک ضایعه جبران ناپذیر خوانده و تلاش‌های فکری، علمی و روشنگرانه او را بی‎بدیل و ارزشمند عنوان می‌کنند. از آقای زهما، علاوه بر مجموعه‌ای از مقاله‌ و ترجمه،‌ مجموعه شعری نیز منتشر شده است.

سرور دانش، معاون دوم ریاست جمهوری در پیامی به مناسبت درگذشت آقای زهما آورده است: «پروفیسور علی محمد زهما در روزگار دشواری، برای توسعه دانش و معرفت تلاش های دلسوزانه به خرج داد و در حقیقت عمرگران‌بهایش را به پای ارزش دانش و امور علمی و فرهنگی به سر رساند».

علی امیری، نویسنده و استاد دانشگاه در یادداشتی به مناسبت درگذشت آقای زهما، در صفحه فسبوکش نوشته است: «علی محمد زهما برغم بی مهری های روزگار از تحقیق و نوشتن دست نکشید و ترجمه ها و نوشته های بسیاری از خود به جا گذاشت. در سال ۱۳۸۶ من مجموعۀ از مقالات او را در کابل یافتم و برای اولین بار می دیدم که یک نویسنده افغانی از ولتر، روسو و انقلاب فرانسه حرف جدی و از سر تحقیق و آگاهی می‌زند».

 اسد بودا نویسنده، از آقای زهما، به عنوان «تاریخ خیابان» نام‌برده و نوشته است:« انسان آواره‌ چه تنها می‌میرد و چه گم‌نام و بی‌نشان در گوری به‌وسعتِ آوارگی برای همیشه ناپدید می‌شود. مرگی این چنین تنها و گم‌نام دردناک، اما زیبا و به‌معنایِ واقعی کلمه مرگ است».

 عمران راتب، نویسنده و منتقد ادبی، نیز آقای زهما را از معدود اندیشمندان و نویسندگان بزرگ کشور دانسته و فقدان او را برای کشور و فرهنگ ضایعه جبران ناپذیر خوانده است.

علی‌شاه حقمل

برچسب ها

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

بستن